Kalemegdan kao večni svedok istorije i vremena: Čemu nas uči prošlost koju krije Beogradska tvrđava?

Kalemegdan danas važi za glavno mesto okupljanja mladih i najposećeniji park u Beogradu. Ipak, važno je da posetioci znaju da hodaju po prostoru koji je u kontinuitetu nastanjen više od 2.000 godina.

„U bukvalnom prevodu ‘kale‘ znači utvrđeno mesto na uzvišenju, što bi bila beogradska tvrđava. Megdan odnosno mejdan je polje ispred utvrđenog mesta. Ispred tvrđave je nekada bio brisan prostor, da biste videli neprijatelja, i zato je Kalemegdan najbolji prevod gradsko polje“, kaže za UNU Ivan Urošević iz JP Beogradska tvrđava.

Fotografije sa dušom: Najlepše lokacije Beograda kroz objektiv Tijane Lubure

Kada prošlost dobije ključeve budućnosti: Beograd daje novu svrhu starim zdanjima

Dakle, prva lekcija je već u samom nazivu: Kalemegdan je park, ali čim prođete prve zidine, vi ste na Beogradskoj tvrđavi, koja je zbog povoljne pozicije bila više puta osvajana.

„Ima nekih brojki da je Beograd prošao kroz 115 sukoba, 70 puta bombradovan, a oko 40 puta bio rušen i obnavljan. Ova tvrđava je bila rušena i obnavljana. Beograd je jedan od najimpresivnijih gradova ako sudimo po geografiji, tu su dve velike reke, reka Sava i Dunav, tu je prirodna granica između Balkanskog poluostrva koje je brdovito i Panonske nizije. Tu su jednostavno mesta gde su se kroz istoriju sukobile vojske, sukobile kulture, religije“, ističe za UNU turistički vodič Željko Petrović.

Na Beogradskoj tvrđavi smenjivale su se rimske, vizantijske, ugarske, osmanske, austrijske i srpske vojske, od antičkog perioda do 19. veka.

Grad je 1404. prvi put postao prestonica srpske države. Despot  Stefan Lazarević obnovio je utvrđenja i izgradio nove bedeme i kule, a Gornji grad postao je zamak sa kulom, dvorištem, kapelom i bibliotekom. Posle njegove smrti 1427. Beograd ponovo prelazi pod vlast Ugara, koji tvrđavu jačaju zbog sve češćih turskih napada.

Vezu između Donjeg i Gornjeg grada čine strme stepenice, ali one predstavljaju i originalnu putanju kretanja vojske i snabdevanja tvrđave. Uz ove stepenice su se prenosili hrana, municija i voda,  a jasno je koliko je dobra pozicija tvrđave bila za posmatranje neprijatelja.

Jedno od najmisterioznijih mesta na tvrđavi je sigurno Rimski bunar. Zanimljivo je da on zapravo nije ni rimski, a nije ni klasičan bunar. Prokopali su ga Austrijanci početkom 18. veka, trudeći se da dođu do Save, ali dalje od 61 metra nisu mogli.

„Ostavili su takav bunar kakav jeste, čak je jedno vreme služio zbog iste temperature i vlažnosti kao spremnica za žito, preteča zamrzivača i frižidera. Kako Beograd leži na krečnjačkim stenama, a Beograd je pun podzemih voda, vremenom su te vode našle put u samo dno bunara. Tako da sam bunar nije bunar nego, cisterna za vodu“, objašnjava Urošević.

U 19. veku, tri stotine godina nakon povratka u tvrđavu, Srbi su videli bunar i pretpostavili da su ga gradili Rimljani, otuda i naziv Rimski. Toliko je dubok da bi dve sahat-kule stale u njega, a ostalo bi još pet metara do vrha.

Istorijsko nasleđe i rudarska tradicija Bora: Hrabrost i spretnost rudara pamtiće se doveka

Legenda kaže da ako zamislite želju i bacite novčić preko ramena u bunar i on pritom ne zakači zidove bunara da će vam se ta želja ispuniti.

Simbol Beograda - Pobednik

Glavni simbol Beograda, Pobednik, prvobitno je trebalo da bude postavljen na Terazijama. Uticajne žene tada su se bunile protiv nagog muškarca u centru grada, pa je spomenik postavljen na najistureniji deo tvrđave.

„Njegova priča predstavlja pobede srpske vojske u balkanskim ratovima 1912. i 1913. godine i kasnije u Drugom svetskom ratu. Zaista ako smo već ponosni građani naše zemlje, onda smo ponosni i na Pobednika i na našu vojsku u tim ratovima, tako da još jedan poziv mladima da posete Beograd i Beogradsku tvrđavu, gde će naučiti mnogo dužu priču od ove“, kaže nam Petrović.

Na najbližem uzvišenju, pored platoa kod Pobednika, nalazi se vojni bunker. Bunker na Gornjem gradu je šesti objekat otvoren na Beogradskoj tvrđavi, čime je proširen sadržaj za posetioce.

„Potiče iz vremena Hladnog rata, naime u tom periodu krajem 40-ih godina prošlog veka sledila je opasnost od Varšavskog pakta na invaziju na tadašnju Jugoslaviju. Sistem odbrane je bio da se tada utvrdi glavni grad. Ovo je bilo jedno protivavionsko gnezdo za posadu sa dva topa ostala još iz Drugog svetskog rata“, kaže za UNU Ivan Urošević iz JP Beogradska tvrđava.

Na sreću objekat nikad nije stavljen u funkciju za koju je projektovan. Sastoji se od dva topovska gnezda sa ostavama za hranu, vodu i spavaonama za posadu. Centralni hodnik dugačak je 37 metara.

Dok posmatrate bedeme i pogled na ušće reka, lako je zaboraviti da su ovde vekovima prolazile vojske i sukobljavale se kulture. Hodajući njegovim stazama, možete dodirnuti istoriju i učiti iz nje. 

Projekat sufinansiran od strane Gradske uprave Grada Beograda, stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.

Duh Beograda ispod površine: Sećanja na živote znamenitih ljudi žive i kroz spomenike

Ulični muzičari Beograda: Spoj tradicije i savremenog ritma - blagodet za sve generacije