Eparhija raško-prizrenska: Ponovo radovi u zaštićenoj zoni manastira Visoki Dečani

Eparhija raško-prizrenska Srpske pravoslavne crkve saopštila je da su unutar zakonom utvrđene Specijalne zaštitne zone manastira Visoki Dečani ponovo započeti radovi na putu – oko dva kilometra zapadno od manastira – na postojećoj trasi povezanoj sa, kako se navodi, dugogodišnje spornim projektom tranzitnog međunarodnog puta Dečani-Plav.

U saopštenju se navodi da su monasi manastira Visoki Dečani obišli mesto izvođenja radova i da su zatekli teške kamione koji dopremaju drobljeni kamen, kao i građevinsku mehanizaciju koja materijal rasprostire i ravna duž postojeće trase.

Priština nameće nova pravila od 1. avgusta za sve koji idu u obilazak svetinja na KiM: Oglasila se Eparhija raško-prizrenska

Bivši pripadnik MUP-a Srbije ponovo osuđen u Prištini: Šaćiru Lutviji 10 godina zatvora

Prema oceni Eparhije, priroda i obim radova prevazilaze uobičajeno održavanje puta i imaju obeležja izgradnje, rekonstrukcije ili značajnijeg unapređenja putne infrastrukture unutar zaštićenog područja.

Eparhija tvrdi da ni manastir Visoki Dečani ni Eparhija raško-prizrenska nisu bili prethodno obavešteni o radovima, niti im je dostavljena projektna dokumentacija ili obrazloženje o njihovoj svrsi, obimu i pravnom osnovu. Ističe se da nije zatražena saglasnost Srpske pravoslavne crkve, kako je, prema njenim navodima, predviđeno Zakonom o specijalnim zaštitnim zonama, niti joj je poznato da je pokrenut postupak pred Savetom za sprovođenje i nadgledanje.

U saopštenju se podseća da Zakon o specijalnim zaštitnim zonama propisuje poseban pravni režim za zaštitu manastira Visoki Dečani. Eparhija navodi da član 5 tog zakona zabranjuje izgradnju tranzitnih puteva kroz ruralne specijalne zaštitne zone, dok je za izgradnju ili rekonstrukciju puteva neophodna prethodna saglasnost SPC.

Prema stavu Eparhije, ukoliko je cilj radova nastavak izgradnje tranzitne trase Dečani-Plav kroz Specijalnu zaštitnu zonu, reč je o aktivnosti koja je zakonom zabranjena. Ako se, pak, radovi predstavljaju kao popravka ili unapređenje postojećeg lokalnog puta, i za takve aktivnosti je, kako se navodi, neophodna prethodna konsultacija i saglasnost SPC, kao i razmatranje pred nadležnim zajedničkim mehanizmom ukoliko saglasnost nije postignuta.

Eparhija ističe da ovo nije prvi pokušaj izvođenja radova na istoj ili povezanoj trasi bez, kako navodi, punog poštovanja zakona. Podseća da su slični radovi započeti 2018. i 2020. godine, ali su, kako tvrdi, obustavljeni nakon reakcije međunarodnih predstavnika.

U saopštenju se navodi da je u novembru 2020. godine u Savetu za sprovođenje i nadgledanje postignut dogovor kojim je predviđena izgradnja međunarodne obilaznice izvan Specijalne zaštitne zone, uz ograničeno uređenje lokalnog puta unutar zone. Eparhija tvrdi da taj dogovor nije predviđao jednostrane radove, niti pretvaranje lokalnog puta u tranzitnu saobraćajnicu, kao i da se dogovor, koji su, kako navodi, potpisali predstavnici privremenih prištinskih institucija, uz garancije tadašnjih šefova misija Evropske unije i OEBS-a, ne poštuje već šest godina.

EU uputila hitan zahtev Prištini: Odmah obustavite rušenje kuća na Gazivodama

Eparhija navodi da se ne protivi poboljšanju saobraćajne infrastrukture, zakonitom ekonomskom razvoju niti potrebama lokalnog stanovništva, već da je njena zabrinutost usmerena na, kako ističe, ponovno pokretanje radova unutar zakonom zaštićenog prostora bez propisane procedure i zakonskog osnova.

Ocenjuje da takvo postupanje dovodi u pitanje primenu Zakona o specijalnim zaštitnim zonama, narušava poverenje u institucije i preti stvaranjem svršenog čina na terenu, "što je posebno značajno imajući u vidu da su Visoki Dečani svetinja Srpske pravoslavne crkve i spomenik svetske kulturne baštine Uneska".

Eparhija je pozvala policiju i druge nadležne organe da utvrde ko je naručio i odobrio radove, provere njihov pravni osnov i preduzmu mere kako bi se, kako navodi, obezbedilo poštovanje zakona i režima Specijalne zaštitne zone, kao i da se započeti radovi obustave.

Istovremeno je pozvala međunarodne predstavnike na Kosovu i Metohiji, uključujući EU, OEBS i Kfor, da razmotre ovaj slučaj i pomognu u očuvanju zakonskih mehanizama i dogovora uspostavljenih radi zaštite manastira Visoki Dečani.

Eparhija raško-prizrenska ističe da ostaje opredeljena za miran i konstruktivan dijalog, ali naglašava da se posebna pravna zaštita manastira Visoki Dečani, kako navodi, mora dosledno primenjivati u praksi, bez izuzetaka i jednostranih tumačenja.

Kancelarija za KiM: Petoro Srba privedeno u Zubinom Potoku, dvojica zadržana u pritvoru

Nastavljeno suđenje Srbima za eksploziju na kanalu Ibar-Lepenac: "Šteta od 375.000 evra nije realna"