Berliner cajtung: Velike nemačke kompanije se sele u Srbiju

Velike nemačke korporacije i globalni brendovi masovno sele proizvodnju u Srbiju i Mađarsku, od auto-delova do lepka, gde su privučeni povoljnom političkom klimom za investitore, piše "Berliner cajtung".

Kompanije iz Nemačke prelaze tamo gde politika ima sluha za njihove potrebe, pa se proizvodna postrojenja zatvaraju u više nemačkih regiona, u Cvikauu, u Saksoniji i Švebiš Gmindu, u Baden-Virtembergu, a najsavremenije fabrike grade u Debrecenu, Kečkemetu, Novom Sadu, Pančevu, Subotici, Kaću.

Stižu leteći taksiji u Srbiju: U Davosu potpisan sporazum o partnerstvu sa "Arčer avijacijom"

Unapređena digitalna platforma za zaštitu prirode Terenska

Kako ocenjuju stručnjaci, kvalifikovana radna snaga sa konkurentnim platama, dobri univerziteti, niski porezi i ekonomska politika usmerena na promociju investicija čine Srbiju i Mađarsku privlačnom za investitore.

"Berliner cajtung" ukazuje na to da je jedan od razloga za to što je Srbija, koja nije članica EU, postala insteresantna nemačkim industrijskim šampionima, ali i investitorima iz drugih država, to što se poslednjih godina transformisala iz poljoprivredne zemlje u sastavni deo evropskih lanaca snabdevanja.

Nakon što su se u Mađarsku preselile fabrike kao što su "GKN Driveline", Henkel, BMW, Mercedes-Benc, Boš, Srbija je zemlja koja ima koristi od odlaska kompanija iz Nemačke, ističe "Berliner cajtung".

Kontinental je otvorio najsavremeniju fabriku elektronike u Kaću kod Novog Sada u februaru 2023. Objekat na 30.000 kvadratnih metara proizvodi displeje i info-zabavne sisteme. Kompanija je investirala oko 150 miliona evra, otvarajući približno 1.500 radnih mesta.

ZF ima fabriku u Pančevu od 2019. godine, gde proizvodi elektromotore i komponente za menjače. Četiri godine kasnije usledilo je proširenje na proizvodnju elektronike za hibridna vozila. 

Specijalista za izduvne sisteme, Bojsen, otvorio je svoju najveću fabriku u inostranstvu u Subotici 2021. godine. U fabriku, koja je donela 500 radnih mesta, uloženo je 65 miliona evra, a u njoj se proizvode kompletni izduvni sistemi za Mercedes i Audi.

List navodi da Srbija nudi jedinstvenu prednost - ima sporazume o slobodnoj trgovini kako sa EU, tako i sa Evroazijskom unijom, Turskom, Velikom Britanijom i, od oktobra 2023. i sa Kinom.

Roba proizvedena u Srbiji tako može biti izvezena bez carine na tržišta sa ukupno oko 2,7 milijardi potrošača. Pored toga u 15 posebnih bescarinskih zona, kompanije imaju i prednost bescarinskog uvoza materijala i mašina, kao i od oslobođenja od poreza.

Razlozi za preseljenja su višestruki. Najočigledniji je razlika u platama i troškovima za energiju. Za mnoge kompanije, proizvodnja u Nemačkoj jednostavno više nije profitabilna.

Barbara Kolman iz Nemačko-mađarske industrijske i trgovinske komore govori o investicionom bumu zahvaljujući politici pod motom "ekonomija na prvom mestu". Kvalifikovana radna snaga sa konkurentnim platama, dobri univerziteti, niski porezi i ekonomska politika usmerena na promociju investicija čine Mađarsku privlačnom.

Izvršni direktor Industrijske i trgovinske komore Osnabrika Marko Graf kritikuje situaciju u Nemačkoj.

U Nemačkoj se investitori, nažalost, preretko dočekuju crvenim tepihom. Najkasnije tokom faze implementacije, ometa ih birokratija. S druge strane, u Mađarskoj i Srbiji, investitori se dočekuju raširenih ruku, procedure se ubrzavaju, a problemi se rešavaju pragmatično.

Opadanje industrijskog prisustva moglo bi dovesti do iseljavanja mladih kvalifikovanih radnika i smanjenja investicija. Zatvaranja fabrika kod mnogih bude sećanja na 1990-e, kada su, nakon ujedinjenja, u istočnoj Nemačkoj nestala radna mesta u industriji.

Nemačka privreda izašla iz recesije: BDP u 2025. porastao za 0,2 odsto

Region između Budimpešte i Beograda privlači i druge investitore, navodi "Berliner cajtung". 

Kineski proizvođač električnih automobila BYD gradi svoju prvu fabriku u Evropi u Segedinu, blizu granice sa Srbijom. Mađarska vlada podstiče ovaj projekat kao jednu od najvećih investicija u istoriji zemlje. 

Železnička pruga između Beograda i Budimpešte, koju finansira Kina, treba da poboljša logistiku. Već 2022. godine, petina celokupnog srpskog izvoza došla je iz automobilske industrije. Zemlja se transformisala iz poljoprivredne u sastavni deo evropskih lanaca snabdevanja.

Decenijama se nemačka industrija smatrala liderom u kvalitetu i produktivnosti. Slogan "proizvedeno u Nemačkoj" je bio vredna oznaka kvaliteta, a sada ona gubi svoje nekadašnje jedinstvene prodajne prednosti kao poslovna lokacija. 

Mađarska i Srbija su ih sustigle. Nemačke kompanije eksplicitno hvale kvalifikacije, produktivnost i posvećenost lokalne radne snage. Boš, na primer, osigurava kroz projekte dualnog obrazovanja na licu mesta da su veštine zaposlenih gotovo na nivou zapadnih standarda.

Pogoni poput fabrike ZF u Pančevu su visoko automatizovani i "utegnuti", slobodni od istorijski razvijenih struktura starih nemačkih pogona. Ako se sada i korporativno istraživanje i razvoj premeste, gotovo da nema razloga da se proizvodnja zadrži u skupljim regionima. ZF je 2023. otvorio sopstveni razvojni centar u Novom Sadu sa 150 inženjera koji rade na električnim pogonima najnovije generacije. Oblasti sa intenzivnim znanjem se uspostavljaju direktno u Srbiji, a ne više nužno u Nemačkoj.

Kompromis između uštede troškova, podsticaja za finansiranje i budućeg planiranja trenutno vodi nemačke poslovne lidere da favorizuju istočnu Evropu u odnosu na Nemačku, zaključuje "Berliner cajtung".

BMW prodao 2,46 miliona vozila u 2025: Bolji su od rivala Audija i Mercedesa

Nemačka auto-industrija u dubokoj krizi: Vodeći proizvođači padaju u sve veće dugove