Danas je Nacionalni dan girosa: Kako je čuveni grčki specijalitet osvojio svet

Prvi septembar je u Grčkoj Nacionalni dan girosa, a istorija ovog danas najpopularnijeg grčkog specijaliteta brze hrane seže daleko u prošlost.

Giros je nedavno uvršten među četiri grčka specijaliteta koji su se našli među 100 najboljih jela na svetu prema TasteAtlasu, vodiču za tradicionalnu hranu i putovanja, prenosi Greekreporter.

Recept za najbolji pileći giros iz rerne - ukusom parira onom iz grčkih taverni

Brze grčke lepinje iz tiganja: Recept za savršen i hrskav obrok za koji vam treba samo 15 minuta

Sam naziv doslovno znači „krug“ ili „petlja“, a postoji mnogo teorija o istoriji i poreklu ovog jela. Da li je giros samo grčka verzija širom sveta poznatog turskog kebaba? Ili njegovo poreklo možda seže još u antičko doba, kada je vojska Aleksandra Velikog navodno pekla različite komade mesa nabodene na duge mačeve iznad otvorene vatre?

Istina je da nijedna od ovih teorija ne može da se potvrdi. Giros kakav danas poznajemo postao je poznato jelo nakon dolaska grčkih imigranata iz Male Azije tokom 1920-ih. Tokom 20. veka, lokali brze hrane postajali su sve popularniji, ne samo u Atini već širom Grčke i van nje.

Inspirisani turskim kebabom, Grci koji su došli iz Anadolije napravili su grčku verziju ovog jela, koristeći grčko meso i lokalne sastojke.

Istorija girosa i njegove varijacije

Pečenje mesa naslaganog na vertikalnom ražnju i odsecanje tankih komada dok se meso peče razvijeno je u gradu Bursi tokom 19. veka, u okviru Osmanskog carstva. Nakon razmene stanovništva između Grčke i Turske 1922–1923. godine, Grci iz Male Azije doneli su svoju verziju ovog jela u Grčku.

Nakon Drugog svetskog rata, u Atini se služio giros od jagnjetine. Verovatno su ga doneli doseljenici iz Anadolije i sa Bliskog istoka. Grčka verzija se uglavnom pravi od svinjetine i služi sa tzatzikijem, a vremenom je postala poznata kao giros.

Kebab iz rerne: Spremite ručak od samo četiri sastojka

Giros kao brza hrana

Do 1970. godine giros u piti već je bio popularna brza hrana u Atini, ali i u Čikagu i Njujorku. U to vreme vertikalni ražnjevi počeli su da se masovno proizvode u SAD, zahvaljujući kompaniji Gyros Inc. iz Čikaga, ali su naslage mesa i dalje ručno pripremane.

Nekoliko ljudi tvrdilo je da su upravo oni uveli prvi industrijski proizveden giros u Sjedinjenim Američkim Državama. Svi su bili povezani sa područjem Čikaga i grčkog porekla, a radilo se o periodu početka 1970-ih.

Jedan od njih, Piter Parthenis, rekao je da su ideju za industrijski proizveden giros prvi osmislili Džon i Margaret Garlik. Džon Garlik bio je jevrejski prodavac automobila koji je kasnije vodio restoran u kojem su nastupali delfini.

Nemate ideju šta za večeru? Pet brzih predloga koji će rešiti vašu dilemu, a bićete i siti

Pikantan ukus sporo pečenog mesa, u kombinaciji sa svežim paradajzom, lukom i grčkim jogurtom, učinio je ovaj specijalitet umotan u pitu popularnim gotovo od samog početka.

Jelo koje mora da se proba

Giros se uglavnom pravi od svinjetine ili govedine, ali vremenom su se pojavile i nove varijante sa piletinom, ribom, morskim plodovima, pa čak i veganske verzije za one koji ne jedu meso.

Najbrža domaća poslastica za lenja popodneva: Slatki uštipci od jabuka koji se tope u ustima

Bez obzira na to koje meso odaberete, giros se služi umotan u mekanu pita lepinju. Obično se puni lukom, svežim paradajzom, grčkim prženim krompirom i tzatziki sosom, poznatim prelivom od grčkog jogurta, krastavca i belog luka.

Varijacije girosa su brojne širom Grčke i van nje.

Bez obzira na to koju verziju volite, jedno je sigurno - giros je jelo koje svako mora da proba.

Domaće posne krofne: Lagan i vazdušast desert koji svi vole, a ne upijaju ulje

Zapečene makarone iz rerne: Štede vreme i novac, a svi ih vole